Stock Split (แตกพาร์) คืออะไร กระทบราคาหุ้นยังไง

เช้าวันจันทร์ที่ 10 มิถุนายน 2024 คนที่ถือหุ้น NVIDIA เปิดพอร์ตมาเจอราคาหุ้นที่ 120 ดอลลาร์ ทั้งที่วันศุกร์ก่อนหน้าปิดไปที่ 1,208.90 ดอลลาร์

ราคาหายไป 90% ในคืนเดียว · แต่ไม่มีใครขาดทุน · เพราะจำนวนหุ้นในพอร์ตเพิ่มขึ้น 10 เท่าพร้อมกัน · นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Stock Split หรือที่ตลาดหุ้นไทยเรียกว่า "แตกพาร์"

หั่นเค้กก้อนเดิมให้ชิ้นเล็กลง

Stock Split คือการที่บริษัทเพิ่มจำนวนหุ้นที่หมุนอยู่ในตลาด แล้วลดราคาต่อหุ้นลงตามสัดส่วนเดียวกัน · บริษัทไม่ได้ขายหุ้นเพิ่ม ไม่ได้เงินเข้ามาสักบาท และไม่มีใครถูกลดสัดส่วนความเป็นเจ้าของ

เปรียบเทียบง่ายที่สุดคือเค้กหนึ่งก้อน · หั่นจาก 1 ชิ้นใหญ่เป็น 10 ชิ้นเล็ก เค้กก็ยังเท่าเดิม · คนที่ถืออยู่ได้ชิ้นเล็ก 10 ชิ้นแทนชิ้นใหญ่ 1 ชิ้น · น้ำหนักรวมในมือไม่เปลี่ยน

อัตราที่เห็นบ่อยคือ 2:1 (หนึ่งหุ้นกลายเป็นสองหุ้น) · 3:1 · 4:1 · ส่วนของ NVIDIA รอบนั้นคือ 10:1 ซึ่งถือว่าใหญ่มาก

ไทม์ไลน์ของจริง — วันไหนเกิดอะไร

ตรงนี้คือจุดที่มือใหม่งงบ่อยที่สุด เพราะการแตกหุ้นไม่ได้จบในวันเดียว แต่มีสี่วันที่ต้องแยกให้ออก · ใช้เคส NVIDIA เป็นตัวอย่างเพราะมีเอกสารบริษัทระบุวันชัดเจน

22 พฤษภาคม 2024 — วันประกาศ บริษัทแจ้งพร้อมผลประกอบการว่าจะแตกหุ้น 10:1 · ตลาดรับรู้ตั้งแต่วันนี้ แต่ราคายังไม่เปลี่ยน

6 มิถุนายน — วันกำหนดรายชื่อ (Record Date) ใครถือหุ้นอยู่ ณ เวลาปิดตลาดวันนี้ จะได้รับหุ้นเพิ่ม

7 มิถุนายน — วันแจกหุ้น ผู้ถือหุ้นเดิมได้หุ้นเพิ่มอีก 9 หุ้นต่อ 1 หุ้นที่ถืออยู่ หลังตลาดปิด

10 มิถุนายน — วันเริ่มเทรดที่ราคาใหม่ ราคาบนกระดานปรับลงเป็นหนึ่งในสิบ · เปิดตลาดวันนั้นที่ 120.37 ดอลลาร์ จากที่ปิดวันศุกร์ 1,208.90 ดอลลาร์

สังเกตให้ดีว่า ราคาไม่ได้ค่อย ๆ ไหลลง แต่กระโดดลงในวันเดียว เพราะเป็นการปรับทางบัญชี ไม่ใช่แรงขาย

ฝั่งไทยเรียกว่า "แตกพาร์" — กลไกต่างกันนิดเดียว

หุ้นในตลาดอเมริกาส่วนใหญ่แทบไม่มีความหมายกับ "มูลค่าที่ตราไว้" แล้ว การแตกหุ้นจึงเป็นการเพิ่มจำนวนหุ้นตรง ๆ

แต่หุ้นไทยทุกตัวมี มูลค่าที่ตราไว้ (Par Value) กำกับอยู่ · การแตกหุ้นในบ้านเราจึงทำโดยลดมูลค่าที่ตราไว้ลง แล้วจำนวนหุ้นจะเพิ่มขึ้นตามสัดส่วนโดยอัตโนมัติ · เช่นพาร์ 1.00 บาท 100 ล้านหุ้น เปลี่ยนเป็นพาร์ 0.50 บาท จำนวนหุ้นจะกลายเป็น 200 ล้านหุ้น · ทุนจดทะเบียนรวมเท่าเดิมทุกบาท

เพราะพาร์เป็นข้อความในหนังสือบริคณห์สนธิ การแก้จึงต้องผ่านมติที่ประชุมผู้ถือหุ้นด้วยคะแนนไม่น้อยกว่าสามในสี่ ของผู้มาประชุมและมีสิทธิออกเสียง แล้วนำไปจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าก่อน ตลาดหลักทรัพย์ถึงจะปรับราคาบนกระดานให้ · ระหว่างขั้นตอนนี้หุ้นอาจถูกพักการซื้อขายชั่วคราว จึงเป็นเรื่องปกติที่เห็นหุ้นแตกพาร์หยุดเทรดไปสองสามวัน

อะไรเปลี่ยน อะไรไม่เปลี่ยน

ตัวเลขในพอร์ตจะดูแปลกตาไปหมด แต่ของที่สำคัญจริง ๆ ไม่ได้ขยับเลยสักตัว

จุดที่ควรจำคือ ทุกอย่างที่เป็น "ต่อหุ้น" จะถูกหารตามอัตราแตก — ราคา กำไรต่อหุ้น (EPS) เงินปันผลต่อหุ้น · ส่วนสิ่งที่เป็นภาพรวมของบริษัท เช่นมูลค่าตลาดรวม กำไรทั้งปี หรือสัดส่วนหนี้ ไม่ขยับ · อัตราส่วนอย่าง P/E จึงเท่าเดิม เพราะทั้งเศษและส่วนถูกหารด้วยเลขเดียวกัน

ในเคส NVIDIA บริษัทประกาศพร้อมกันว่าจะขึ้นเงินปันผลรายไตรมาสจาก 0.04 เป็น 0.10 ดอลลาร์ต่อหุ้น ซึ่งเมื่อคิดบนฐานหลังแตกหุ้นแล้วเท่ากับ 0.01 ดอลลาร์ต่อหุ้น · ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าทำไมต้องดูให้ชัดว่าเลขที่อ่านอยู่เป็นฐานก่อนหรือหลังแตก

สี่เรื่องที่คนเทรดต้องระวังในวันแตกหุ้น

1. กราฟย้อนหลังถูกปรับให้แล้ว · แพลตฟอร์มกราฟส่วนใหญ่จะย้อนไปหารราคาในอดีตด้วยอัตราแตกเช่นกัน กราฟจึงต่อเนื่องสวยงามเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น · ประโยชน์คือแนวรับแนวต้านเก่ายังใช้ได้ในสเกลใหม่ แต่ต้องระวังว่าราคาบนกราฟย้อนหลังไม่ใช่ราคาที่ซื้อขายกันจริงในวันนั้น

2. คำสั่งที่ตั้งค้างไว้ · จุดตัดขาดทุนหรือทำกำไรที่ตั้งไว้ล่วงหน้า รวมถึงการแจ้งเตือนราคา อาจถูกปรับอัตโนมัติหรือถูกยกเลิกทั้งหมด ขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการแต่ละราย · เปิดดูรายการคำสั่งค้างของตัวเองในวันแรกเสมอ อย่าเชื่อว่าระบบจัดการให้เรียบร้อยแน่นอน

3. สัญญาอนุพันธ์และสินค้าอ้างอิง · ถ้าถือสัญญาที่อ้างอิงหุ้นตัวนั้นอยู่ ผู้ออกสัญญาจะปรับจำนวนและราคาใช้สิทธิให้ตามอัตราแตก · มูลค่ารวมควรเท่าเดิม แต่ควรอ่านประกาศการปรับสัญญาให้ครบ เพราะเงื่อนไขปลีกย่อยต่างกันไปในแต่ละตลาด

4. ข้อมูลเก่าที่ยังไม่ปรับ · บทวิเคราะห์ ข่าว หรือตารางเป้าหมายราคาที่เขียนก่อนวันแตก จะยังใช้ราคาฐานเดิม · เห็นเป้าหมายราคา 1,400 ดอลลาร์ในบทความเก่า ไม่ได้แปลว่าราคาต้องขึ้นสิบเท่า แต่แปลว่าเลขนั้นยังไม่ถูกหาร

ทำไมบริษัทถึงยอมเสียเวลาทำเรื่องนี้

เหตุผลที่บริษัทให้เสมอคือ สภาพคล่องและการเข้าถึงของนักลงทุนรายย่อย · หุ้นราคาหลักพันดอลลาร์ต่อหุ้นทำให้คนที่มีเงินไม่มากซื้อได้ยาก โดยเฉพาะในตลาดที่ต้องซื้อเป็นล็อต

ตัวเลขวอลุ่มของ NVIDIA สะท้อนเรื่องนี้ตรง ๆ · วันศุกร์ก่อนแตกหุ้นมีการซื้อขายราว 41 ล้านหุ้น · วันจันทร์แรกหลังแตกหุ้นพุ่งเป็นราว 314 ล้านหุ้น · จำนวนหุ้นมากขึ้นสิบเท่าอยู่แล้ว แต่ปริมาณที่เพิ่มเกือบแปดเท่าก็บอกได้ว่ามีมือใหม่เข้ามาร่วมวงจริง

อีกมุมหนึ่งคือสัญญาณ · บริษัทมักไม่แตกหุ้นตอนที่คิดว่าราคากำลังจะลง · งานวิจัยคลาสสิกปี 1996 ที่ศึกษาการแตกหุ้นอัตรา 2:1 จำนวน 1,275 กรณี พบว่าราคามีผลตอบแทนผิดปกติ 3.38% ในช่วงประกาศ · และยังสูงกว่าตลาดต่อไปอีก 7.93% ในปีแรก และ 12.15% ในสามปีแรก

ต้องอ่านตัวเลขนี้ให้ระวัง · มันคือค่าเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่างในอดีต ไม่ใช่สิ่งที่รับประกันหุ้นรายตัว · สิ่งที่ทำให้ราคาขึ้นคือธุรกิจที่ดีพอจนราคาขึ้นมาสูงจนต้องแตก ไม่ใช่ตัวการแตกเอง

Reverse Split — ด้านกลับที่สัญญาณต่างกันคนละเรื่อง

ตรงข้ามกับการแตกหุ้นคือ การรวมหุ้น (Reverse Split) · ยุบหุ้นหลายหุ้นให้เหลือหุ้นเดียว แล้วราคาต่อหุ้นสูงขึ้นตามสัดส่วน · มูลค่าพอร์ตยังเท่าเดิมเช่นกัน

แต่เหตุผลเบื้องหลังมักตรงข้ามกันสิ้นเชิง · กระดานหลักในสหรัฐฯ กำหนดว่าหุ้นต้องรักษาราคาไม่ต่ำกว่า 1 ดอลลาร์ จึงจะคงสถานะจดทะเบียนไว้ได้ · บริษัทที่ราคาหลุดเกณฑ์จำนวนมากจึงใช้การรวมหุ้นเพื่อดันราคากลับขึ้นมา

วิธีนี้ถูกใช้จนตลาดต้องออกกฎคุม · ตั้งแต่เดือนมกราคม 2025 ทั้ง Nasdaq และ NYSE เข้มขึ้นว่าบริษัทที่เพิ่งรวมหุ้นไปภายในหนึ่งปีจะไม่ได้รับช่วงเวลาผ่อนผันให้แก้ไขราคาอีก · แปลว่าการรวมหุ้นซ้ำ ๆ ไม่ใช่ทางออกอีกต่อไป

สรุปสั้น ๆ ว่า แตกหุ้นมักมาพร้อมราคาที่วิ่งขึ้นมานาน ส่วนรวมหุ้นมักมาพร้อมราคาที่ลงมานาน · ตัวการกระทำเองไม่ได้ดีหรือแย่ แต่บริบทที่พามันมาต่างกันมาก